آویشن یکی از گران بهاترین گیاهان دارویی روی زمین است، زیرا مواد گوناگون و فوق العاده مؤثری در آن وجود دارد که بدون اغراق به اندازه مجموعه داروهای یک داروخانه در وجود آدمی تأثیر و در درمان بیماری های مختلف اعجاز می کند.
1- خواص دارویی آویشن
آرنوزان استاد و پروفسور عالیقدر فرانسوی، که در خارج از مرزهای فرانسه نیز شهرت و معروفیت به سزایی دارد، در کتاب درمان شناسی؛ و نیز پلانشون، پروفسور و استاد دانشکده داروسازی مون پلیه، در کتاب مفردات پزشکی، هم چنین پارتوریه، استاد و متخصص بیماری های کبد، در کتاب درمان بیماری های کبد به وسیله گیاهان طبی، چنین می نگارند:
1. آویشن مقوی معده و اعصاب است و به علت عطر و طعم مطبوعی که دارد، یک داروی اشتهاآور و هاضم غذا است.
2. آویشن یک داروی ضد تشنج (آنتی اسپاسمودیک) است و تعداد زیادی از بیماری های مختلف که ظاهرا هیچ گونه شباهتی با یکدیگر ندارند و همه آن ها به علت تشنج رگها و ماهیچه های صاف و مجاری داخلی بدن بروز می کنند را معالجه می کند. از اینجا، اهمیت آویشن در طب امروز معلوم می شود.
3. آویشن گازهای روده ها را جذب کرده و از بین برده و در درمان نفخ معده و روده ها مؤثر است.
4. آویشن گردش خون را تحریک و جریان آن را منظم می کند.
5. آویشن هوش و قوه ادراک را زیاد می کند.
6. آویشن اعمال اعضای جنسی را در بدن تحریک و تقویت می کند.
7. آویشن در درمان بیماری های ریوی، زکام، برونشیت، آسم، گریپ، سیاه سرفه و آنژین مفید بوده و خلط آور خوبی است.
8. آویشن ترشح آب دهان، ترشح عرق و ترشح بول را زیاد می کند و از این لحاظ آن را در بیماریهای مربوط مورد استفاده قرار می دهند.
9. آویشن،ترشح صفرا را زیاد می کند و آن را به جریان می اندازد، بنابراین، سلول های کبد را به کار و فعالیت وامی دارد و در این مورد اصطلاحا می گویند کلرتیک است.
10. آویشن قاعده آور (مدر طمث) است و در بانوانی تجویز می شود که قاعده آنان بند آمده است، یا اینکه ترشحات سفید در آن ها دیده می شود.
11. آویشن به علت وجود تیمول که در آن است یک ضد عفونی و ضد انگل قوی است و انواع کرم های روده از قبیل تریکوسفال آنکیلوستوم و اکسیور (کرمک) را می کشد و علاوه بر کشتن کرم ها، تخم کرم را نیز از بین می برد.
12. از آویشن، اسانسی می گیرند که مسکّن بسیار خوبی برای درمان دردها است و این اسانس را در ترکیب بم ترانکیل و بم اپودلدوک که پمادهای مسکّن خیلی مؤثری هستند، داخل کرده و به طور موضعی آن را استعمال می کنند (به پوست بدن می مالند).
13. شستن سر با جوشانده غلیظ آویشن (ده گرم آویشن را در صد گرم آب جوشانیده، صاف کرده به کار برند) موجب جلوگیری از ریزش موی سر و تقویت پیازهای آن می شود و اگر به آن مداومت کنند موی سر را می رویاند.
14. از همه این خواص مهم تر، خاصیتی است که در رأس همه قرار دارد و آن وجود آنتی بیوتیک های قوی در آن است. در کتاب مفردات پزشکی دراین باره صریحا آمده است: «آویشن ضد باکتری و ضد عفونی کننده قوی است»، هم چنین آرنوزان در کتاب خود می نویسد: «دارای خواص ضد عفونی کننده خیلی قوی است»، به همین جهت آن را مثل آنتی بیوتیک ها در بیماری های میکروبی و عفونت های داخلی بدن (به طور جوشانده یا دم کرده) تجویز می کنند و نیز از اسانس آن یک نوع ادکلن، به منظور ضد عفونی کردن و نیز صابون های مایع و جامد برای تمیز کردن دست ها در اعمال جراحی ساخته شده است.
15. برای تقویت عمومی بدن و به کار انداختن اعمال پوست بدن، 5/ 0 گرم تا 2 گرم اسانس آویشن را با 300 گرم کربنات دوسود مخلوط کرده در وان حمام می ریزند و بدن را در آن حمام می دهند و از این راه، بیماران مبتلا به روماتیسم اثرات خوب از آن گرفته اند.
16. اسانس آویشن را برای بی حس کردن دندان کرم خورده تجویز می کنند، به این طریق که مقدار کمی پنبه بر سر چوب باریکی پیچیده و مقدار خیلی جزئی از اسانس را به آن آلوده و به داخل دندان کرم خورده می مالند، درد را برطرف می کند.
شما کدام یک از محصولات را در لابراتوارهای امروزه دنیا سراغ دارید که بتواند با آویشن، این گیاه پیش پاافتاده که به طور خودرو در بیابان ها و تپه ها می روید، رقابت کند و این همه خواص طبی داشته باشد.
2- مصرف روزانه آویشن
ده تا پانزده گرم آویشن را در یک لیتر آب جوشان دم کرده و پنج تا شش فنجان آن را در روز تناول کنید؛ دم کرده رقیق آویشن را می توان جانشین چای صبح و عصر کرد و آن را با عسل شیرین کرده و خورد.
آویشن بر دو نوع است؛ یکی آویشن شیرازی و دیگری آویشن کوهی که نوع اخیر، عطر، تندی، تیزی و قوت بیشتری دارد. یک نوع شبیه به آن نیز وجود دارد که به اسم کاکوتی معروف است. آویشن را در تبریز و شهرهای آذربایجان ککلیک اوتی و در همدان آذربه می گویند و به عربی صعتر می گویند.
آویشن خاصیت تقویت قوای دماغی دارد و ذهن را روشن و حافظه را زیاد می کند. پس از آن مدتی منکر این خاصیت شدند، ولی تحقیقات جدید نشان داد که آویشن واقعا هوش را برمی انگیزاند و نیز در تحریک گردش خون و اعمال جنسی مؤثر است.»
تحفه حکیم مؤمن چه می نویسد. تحفه چنین می نویسد:
«و چون شب وقت خواب مقدار یک مثقال آن را بخورند و بخوابند و مداومت بر آن نمایند ذهن را تقویت بخشد و رنگ رو را نیکو گرداند.»
و در جای دیگر می نویسد: «آویشن مبهی (برانگیزنده قوای جنسی) است».
4- خواص آویشن در کتب قدیم
«محلل ریاح [نفخ معده و روده ها را از بین می برد]؛
مشهی غذا [اشتهاآور]
؛ مبهی [قوه باه را زیاد می کند]
؛ منقّی ریه و معده و جگر و امعاء از رطوبات و بلغم [ترشحات مخاط؛ یعنی، موکوس را از سطح مخاطی ریه، معده، جگر و امعاء پاک می کند و به همین جهت، همان طور که گفتیم در گریپ، سرفه برنشیت، سیاه سرفه و ... مفید واقع می شود].
مسکّن وجع دندان [درد دندان]؛ مسکّن ورک [استخوان و مفصل تهی گاه]؛ مسکن وجع مثانه و رحم مدر بول [ادرارآور است]؛ مدر حیض [در بانوانی که قاعده شان قطع شده است، مؤثر واقع می شود]؛ خوردن آن با آب انجیر جهت ربو [آسم] و سرفه نافع است و با انجیر خشک عرق آورد [معرق است] و رنگ رو را نیکو گرداند.
رافع قولنج بلغمی و ریحی است [قولنج ها به علت تشنج بروز می کنند و آویشن، قولنج، یعنی، تشنج را برطرف می کند پس به نوعی آنتی اسپاسمودیک است]؛ با آب کرفس جهت تفتیت حصات [خرد شدن سنگ] و عسر البول[سختی دفع ادرار]؛ مضغ [جویدن] آن جهت تسکین درد دندان؛ با اطعمه غلیظ باعث خوشبویی و سرعت انحدار [گذشتن غذا] و زیادتی لذت و لطافت آن ها است، مانند هریسه گندم [حلیم] و باقلا و عدس و کله پاچه و گوشت گوساله و مانند آن ها [توضیح آنکه غذاهای ثقیل، مانند حلیم، باقلا، عدس، کله پاچه و گوشت گوساله را برای اینکه زودهضم و از معده داخل روده ها شود و نیز گازها و نفخ حاصل از آن دفع گردد، به آن ها آویشن کوبیده را مانند ادویه اضافه می کردند. امروز هم در اروپا به عنوان ادویه معمول است]؛ محلل ریاح و نفخ حاصله از غذاها؛ ضماد آن با عسل جهت عرق النسا و وجع ورک.»
آنچه ذکر شد، قسمتی از خواص آویشن بود که در تحفه حکیم مؤمن آورده شده است و در کتاب های اروپایی هم هست، علاوه بر اینها، چند خاصیت دیگر نیز در تحفه دیده می شود که در کتاب های کنونی نیست، از جمله اینکه «هرگاه آن را با پنیر تازه تناول کنند و به این کار هر روز ادامه دهند، جهت تسمین بدن (چاق شدن) مفید است؛ جویدن آن برای تقویت چشم نافع است؛ اگر آب آویشن تازه را که از کوبیدن و فشردن آن به وجود می آید، صاف کرده به چشم بچکانیم، جهت رفع بیاض (سفیدی قرنیه یا لک قرنیه) مفید است و قطور آن (چکاندن در گوش) جهت رفع ثقل سامعه و با شیر جهت تسکین وجع (درد) آن نافع است؛ هم چنین آشامیدن جوشانده آن با مقدار مساوی با عناب جهت تصفیه خون مفید است.»
